الک چیست و چطور ادعاها را بررسی می‌کند؟

الک در خرداد ۱۳۹۷ با یک کانال تلگرامی شروع شد. هدف این بود که بررسی ادعاهای فضای مجازی، فرصتی برای آموزش فیزیک باشد. در هر مورد، شواهد و محاسبه‌ها را کنار هم می‌گذاریم تا ببینیم ادعا تا کجا قابل قبول است.

مثلاً برای بررسی ادعای زلزله بر اثر شادی تماشاگران، انرژی پرش جمعیت را تخمین می‌زنیم. برای بررسی برخورد گلوله به موبایل، تکانه و انرژی برخورد را حساب می‌کنیم. این محاسبه‌ها به ما کمک می‌کنند پرسش‌های دقیق‌تری از فیلم یا خبر بپرسیم.

معیار امتیازدهی

هر ادعا بر اساس نتیجهٔ بررسی، از صفر تا یازده امتیاز می‌گیرد. امتیاز بالاتر یعنی ادعا با شواهد و توضیح فیزیکی سازگاری بیشتری دارد. این امتیاز، جمع‌بندی بررسی الک است. امتیازها در چهار گروه قرار می‌گیرند:

دروغ	امتیاز ۰ تا ۲ — ادعا با فیزیکِ شناخته‌شده در تضاد آشکار است.	۳۸ مورد
بیشتر نادرست	امتیاز ۳ تا ۵ — هستهٔ ادعا نادرست است، هرچند تکه‌ای از آن درست باشد.	۲ مورد
تا حدی درست	امتیاز ۶ تا ۸ — پدیده واقعی است اما ادعا اغراق یا بدفهمی دارد.	۳ مورد
راست	امتیاز ۹ تا ۱۱ — ادعا با فیزیک و شواهد می‌خواند.	۱۷ مورد

روش کار هر مورد

در هر صفحه، ابتدا ادعا و فیلم یا تصویر مربوط به آن را می‌بینید. پیش از خواندن بررسی، نظرتان را انتخاب می‌کنید. سپس می‌توانید توضیح‌ها را بخوانید و شبیه‌سازی را امتحان کنید. نتیجهٔ بررسی و امتیاز الک در پایان صفحه آمده است.

عددها

تا اینجا ۶۴ مورد بررسی شده که ۶۰ موردشان امتیاز گرفته‌اند.